Việc nhờ tổ chức, cá nhân khác thành lập doanh nghiệp là việc tổ chức, cá nhân (nhà đầu tư ẩn danh) nhờ tổ chức, cá nhân khác thành lập hoặc cùng thành lập doanh nghiệp nhưng số vốn góp thực tế vào doanh nghiệp đều do nhà đầu tư ẩn danh bỏ ra. Trong thực tiễn, có nhiều lý do khác nhau để tổ chức, cá nhân nhờ người khác thành lập hoặc cùng thành lập doanh nghiệp. Chẳng hạn tổ chức, cá nhân bị cấm hoặc hạn chế quyền thành lập doanh nghiệp; hay đơn giản là để đáp ứng điều kiện về số lượng thành viên, cổ đông tối thiểu phải có theo quy định của Luật Doanh nghiệp[1]… Việc “lách luật” này có thể thuận lợi để thành lập doanh nghiệp nhưng khi tranh chấp xảy ra thì nhà đầu tư ẩn danh có thể phải gánh chịu những rủi ro pháp lý nhất định, như:

Thứ nhất, mất quyền lợi của thành viên, cổ đông tương ứng với số vốn góp nhờ tổ chức, cá nhân khác đứng tên.

Các thành viên, cổ đông công ty có các quyền, nghĩa vụ tương ứng với số vốn góp trong vốn điều lệ. Khi tranh chấp xảy ra, các tổ chức, cá nhân được nhờ có thể yêu cầu Tòa án hoặc Trọng tài công nhận họ là thành viên, cổ đông. Nếu nhà đầu tư ẩn danh không thể chứng minh được số vốn góp thật sự do mình bỏ ra thì họ có thể bị tước bỏ quyền của thành viên, cổ đông tương ứng với số vốn góp nhờ tổ chức, cá nhân khác đứng tên.

Thứ hai, chịu các chế tài của pháp luật.

Việc nhờ tổ chức, cá nhân khác đứng tên giùm trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp đã vi phạm quy định về kê khai hồ sơ đăng ký doanh nghiệp theo Điều 24 Nghị định số 50/2016/NĐ-CP ngày 01/06/2016 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư. Hành vi này có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 15 triệu đồng. Ngoài ra còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc đăng ký thay đổi và thông báo lại các thông tin doanh nghiệp đã kê khai không trung thực, không chính xác.

Tùy thuộc vào tính chất và mức độ của vi phạm pháp luật có liên quan đến việc nhờ tổ chức, cá nhân khác thành lập doanh nghiệp mà các trách nhiệm pháp lý khác có thể đặt ra, chẳng hạn gây thiệt hại cho bên thứ ba thì có thể phải bồi thường, phạm tội thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.